

Tại tọa đàm về tháo gỡ vướng mắc để phát triển nhà ở xã hội, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), cho biết thị trường đang mất cân đối nghiêm trọng giữa cung và cầu, đặc biệt ở khu vực nội thành.
Theo ông, giai đoạn 2021-2025, TP.HCM mới hoàn thành khoảng 19.000 căn nhà ở xã hội, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là 200.000 căn. Riêng năm 2026, thành phố đặt kế hoạch hoàn thành khoảng 28.500 căn nhưng đến hết quý I mới đưa vào sử dụng khoảng 580 căn, tương đương 2% kế hoạch.
Trong khi đó, thống kê của Liên đoàn Lao động TP.HCM cho thấy nhu cầu nhà ở xã hội hiện lên tới hơn 2 triệu người. Sự chênh lệch quá lớn giữa nguồn cung và nhu cầu khiến việc tìm mua nhà ở xã hội, nhất là tại các dự án có vị trí thuận lợi, trở nên vô cùng cạnh tranh.
Ông Châu dẫn chứng dự án nhà ở xã hội trên đường Lý Thường Kiệt (quận 10 cũ), dự kiến mở bán hơn 700 căn với giá khoảng 25 triệu đồng/m². Tuy nhiên, đến tháng 3, dự án đã ghi nhận hơn 12.000 hồ sơ đăng ký quan tâm và con số này vẫn tiếp tục tăng. Ở nhiều dự án nội thành, tỷ lệ hồ sơ đăng ký có thể cao gấp 10-20 lần số lượng căn hộ mở bán.
Bên cạnh lợi thế về vị trí và hệ thống tiện ích, nhà ở xã hội nội thành còn được đánh giá có tiềm năng tăng giá đáng kể. Sau thời gian tối thiểu 5 năm theo quy định, các căn hộ đủ điều kiện được giao dịch theo giá thị trường. Trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm, nhiều dự án ghi nhận giá bán thứ cấp tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba so với thời điểm mở bán.
Khảo sát thị trường cho thấy, một dự án trên đường Âu Cơ (khu vực quận 11 cũ) hiện được rao bán khoảng 47 triệu đồng/m², tăng hơn 1 tỷ đồng mỗi căn so với năm 2020.
Một số dự án khác cũng ghi nhận mức tăng đáng kể:
– Topaz Home (đường Phan Văn Hớn): từ khoảng 28 triệu đồng/m² năm 2021 lên khoảng 43 triệu đồng/m².
– HQC Bình Trưng Đông: tăng từ khoảng 25 triệu đồng/m² lên khoảng 45 triệu đồng/m² sau 5 năm.
– Vĩnh Lộc D’Gold: từ khoảng 18 triệu đồng/m² năm 2024 lên khoảng 26 triệu đồng/m² hiện nay.
Không chỉ giá thứ cấp tăng, mặt bằng giá nhà ở xã hội mở bán mới cũng cao hơn trước. Theo Sở Xây dựng TP.HCM, gần 1.700 căn đủ điều kiện mở bán trong quý I có giá khoảng 22 triệu đồng/m², cao hơn đáng kể so với mức phổ biến khoảng 16 triệu đồng/m² trước năm 2019.
Theo ông Vũ Trung Hưng, đại diện Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP.HCM, nhà ở xã hội không chỉ là giải pháp an sinh giúp người thu nhập thấp có chỗ ở mà còn cần đáp ứng yêu cầu về chất lượng sống.
Thực tế cho thấy, một số khu nhà ở công nhân dù được đầu tư bài bản nhưng tỷ lệ lấp đầy vẫn thấp do nằm xa nơi làm việc, thiếu dịch vụ, hạ tầng chưa hoàn thiện và chưa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày. Điều này cho thấy người dân không chỉ quan tâm đến giá bán mà còn chú trọng yếu tố vị trí, tiện ích và môi trường sống.
Theo ông Hưng, nguyên nhân xuất phát từ việc nhiều dự án được phát triển đơn lẻ, chưa gắn với quy hoạch đô thị tổng thể. Hệ quả là người dân “có nhà nhưng chưa chắc sống thuận tiện”.
Các chuyên gia cho rằng TP.HCM cần thay đổi cách phát triển nhà ở xã hội, chuyển từ mô hình nhỏ lẻ sang phát triển đồng bộ theo định hướng đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).
Việc bố trí dự án gần các tuyến metro, trục giao thông lớn hoặc khu công nghiệp sẽ giúp giảm chi phí đi lại, nâng cao chất lượng sống và tăng sức hút đối với người dân có nhu cầu ở thực.
Bên cạnh đó, các dự án tương lai cần tích hợp thêm trường học, cơ sở y tế, không gian xanh và khu sinh hoạt cộng đồng thay vì chỉ tập trung xây dựng đủ số lượng căn hộ.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là thủ tục pháp lý và cơ chế triển khai. Nhiều doanh nghiệp cho biết quá trình đầu tư còn kéo dài do vướng quy hoạch, xác định nghĩa vụ tài chính và thủ tục đầu tư. Đồng thời, chính sách tín dụng ưu đãi chưa thực sự thông suốt cũng làm giảm động lực tham gia của doanh nghiệp.
Trong bối cảnh TP.HCM đặt mục tiêu phát triển hàng trăm nghìn căn nhà ở xã hội đến năm 2030, các chuyên gia nhận định thành phố cần đồng thời tháo gỡ các nút thắt về nguồn cung, quy hoạch, hạ tầng và cơ chế chính sách. Khi những yếu tố này được giải quyết đồng bộ, nhà ở xã hội mới có thể phát huy đúng vai trò là giải pháp an cư bền vững cho người thu nhập thấp tại đô thị lớn nhất cả nước.
Mang đến giải pháp quy hoạch và phát triển đô thị – nông thôn tối ưu, kết hợp hài hòa giữa giá trị kinh tế – xã hội – môi trường, nhằm kiến tạo những cộng đồng thịnh vượng, bền vững và đáng sống cho các thế hệ tương lai.